Canterbury

Maria en Elisabeth / Mary and Elizabeth
Blog 1, door Guus Timmerman, 29 november 2019

Vorig jaar waren we met ons vieren op vakantie in Engeland en Schotland. We bezochten Londen, Edinburgh en Canterbury, respectievelijk de hoofdstad van Engeland, Schotland en de Anglicaanse kerk. En ergens, op een gegeven moment, raakte ik geïnteresseerd in Mary en Elizabeth. Niet de bijbelse Maria en Elisabeth, maar Mary, koningin der Schotten, en Elizabeth I, koningin van Engeland. Mary en Elizabeth zijn achternichten, Mary is de jongste en Mary’s zoon volgt zowel Mary als Elizabeth op.

Elizabeth is de dochter van Henry VIII, koning van Engeland. Mary is de kleindochter van Henry’s zuster Margaret, getrouwd met James IV, koning der Schotten. Samen kregen ze een zoon, James V. Deze trouwde met de Franse Mary de Guise en samen kregen ze Mary. Toen James zes dagen later overleed, werd Mary koningin en haar moeder regentes. Mary trouwde met de Franse kroonprins en toen die overleed, keerde ze terug naar Schotland, 18 jaar oud. Als koningin der Schotten, met een aanspraak op de Engelse troon.

Op dat punt in de geschiedenis begint de film die we op 22 november zagen in de Pastorie te Hoogland (1). Een eerste stapje op weg naar Canterbury. Ik weet nog niet met wie we deze reis gaan maken. Geurt Roffel, oecumenisch pastor van het Brandpunt, en ik gaan in ieder geval. We willen graag met een groep protestanten en katholieken op werkbezoek bij onze Anglicaanse broeders en zusters en met hen uitwisselen over diaconie, liturgie en oecumene.

Mary en Elizabeth werden koningin in landen waar de reformatie in volle gang was. Mary was katholiek en Elizabeth protestants en beiden stonden een zekere godsdienstvrijheid toe. Ze moesten allebei rekening houden met beide facties, zowel onder het volk als onder de adel. Ze hadden ook beide te stellen met de Schot John Knox, een rooms-katholiek priester die een reformator werd. Hij droeg eraan bij dat Mary een paar jaar later weer uit Schotland vertrok.

Het ontstaan van de Church of England begon met de wens van Henry VIII te scheiden van zijn eerste vrouw. De Aartsbisschop van Canterbury, Thomas Cranmer, keurde dat goed maar werd door de Paus teruggefloten. Cranmer werd de geestelijk vader van de Church of England, maar ze werd daadwerkelijk gesticht door Elizabeth I. De Engelse koning is het hoofd, maar het primaat ligt bij de Aartsbisschop van Canterbury. Vandaag de dag is dat Justin Welby. Hem zullen we vast niet ontmoeten als we in Canterbury zijn. De Engelse koningin, Elizabeth II, ook niet, denk ik, maar hopelijk wel een flink aantal Anglicanen. Voorjaar 2021, rond de meivakantie, zullen we gaan. Ik ben benieuwd!

(1) De film die we keken was ‘Mary Queen of Scots: Bow to no one’ uit 2018 van regisseuse Josie Rourke. Mary wordt gespeeld door Saoirse Ronan en Elisabeth door Margot Robbie.