PASEN: Het feest van de verrezene

Door: Guus Timmerman

Het christelijk Paasfeest valt op de eerste zondag na de eerste volle maan in de lente. Anders dan Kerstmis is Pasen dus elk jaar op een andere datum. En daarmee ook Pinksteren, het derde hoogfeest van het christendom. De veertig dagen voorafgaand aan Pasen, de zondagen niet meegeteld, vormen de Veertigdagentijd. Ze beginnen met Aswoensdag, na een paar uitbundige dagen Carnaval. De liturgische kleur wordt paars. De zesde zondag van de Veertigdagentijd is Palm- of Passiezondag, waarmee de Goede Week begint. Het Paastriduum, dat begint met de avondmis op Witte Donderdag en eindigt met het avondgebed op Paaszondag, vormt het hoogtepunt van het kerkelijk jaar. Pasen is een feest van acht dagen en eindigt met Beloken Pasen: ‘beluiken’ betekent afsluiten. Daarna gaat de Paastijd nog een paar weken door. Op de veertigste dag (nu wel de zondagen meetellen!) valt Hemelvaart en op de vijftigste dag Pinksteren.

Het christelijk Paasfeest gaat terug op een Joods feest: Pesach. Joden vieren dan de uittocht, de bevrijding uit het slavenbestaan in

Egypte. Er wordt een paaslam geslacht en een paasmaal gegeten. Tijdens deze sedermaaltijd vraagt het jongste kind: Waarom is deze nacht anders dan alle andere nachten? Het hoofd van het gezin vertelt dan het uittochtverhaal. Het Paasfeest heeft wortels in nog veel oudere feesten: bevestiging van familiebanden tussen nomaden en dank voor de eerstelingen van de oogst. Op de vijftigste dag van Pesach vieren de Joden het Wekenfeest: het ontvangen van de Tora, Gods Aanwijzingen-ten-Leven.

Veertigdagentijd – Goede Week – Paastriduum

Op Aswoensdag halen katholieken een askruisje. De as is afkomstig van de verbrande palmtakjes van het vorige jaar. ‘Gedenk dat ge stof zijt en tot stof zult wederkeren’ roept op tot bezinning. Het is het begin van de Veertigdagentijd: een tijd van vasten, gebed en aalmoezen. Veertig verwijst naar veertig dagen beproeving in de woestijn, veertig weken in de moederschoot, veertig jaren om volwassen te worden. Augustinus roept ons op tot waakzaamheid: door matiging in spijs en drank, barmhartigheid in geven en vergeven en aandacht voor ons contact met God.

In de Goede Week staan we stil bij het lijdensverhaal van Jezus. Alleen wie gedenkt, zal leven. Op Palmzondag (kleur: rood) gedenken we de intocht in Jeruzalem, een koning gezeten op een ezel. De mensen die hem vandaag toejuichen, roepen morgen: kruisig hem! Voor wie dat wil, is er een palmtakje om mee naar huis te nemen, tastbare verwijzing naar Gods ontferming. Als het ware een huiszegen. Op Witte Donderdag (kleur: wit) gedenken we het Laatste Avondmaal en Jezus’ bidden in de tuin van Getsemane. In de avondmis, waarmee het Paastriduum begint, lezen we over de voetwassing bij Johannes en de instellingswoorden bij Paulus en zingen we ‘Ubi caritas…’. Aan het eind van de viering wordt het altaar ontbloot, de aanwezige kruizen met een witte doek bedekt en de Godslamp gedoofd. Orgel en klokken zwijgen tot in de Paaswake.

Paaswake – Paasmorgen – Paastijd

De eerste dag van het Paasfeest is Goede Vrijdag (kleur: rood). In de viering op Goede Vrijdag gedenken we Jezus’ arrestatie, marteling en terechtstelling en daarmee al het lijden in de wereld. Alleen achteraf, met het oog op de verrijzenis, kan deze dag ‘goed’ genoemd worden. In de viering wordt het kruis vereerd. Er wordt geen eucharistie gevierd, wel kan de communie worden uitgereikt. Stille Zaterdag is de tweede dag van het Paasfeest (kleur: paars). We gedenken Jezus’ afdalen in het dodenrijk. In de avond begint de Paaswake (kleur: wit), door Augustinus de ‘moeder van alle nachtwaken’ genoemd. Het is de oudste nachtwake in de christelijke traditie, oorspronkelijk van de late avond tot het aanlichten van de dag, en de meest indrukwekkende viering van het jaar. Er gebeurt enorm veel en met veel symboliek: De Paaskaars (‘Licht van Christus’) wordt ontstoken, de heilsgeschiedenis van God met mensen (waaronder de uittocht) wordt herdacht, het doopwater wordt gewijd, er worden mensen gedoopt en gevormd, iedere aanwezige hernieuwt zijn of haar doopbeloften. De viering van de Tafel, oorspronkelijk pas in de vroege morgen, besluit de Paaswake. De Paaskaars zal in de zondagse vieringen blijven branden tot Hemelvaart.

De volgende morgen is het de derde dag, en de eerste dag van de week: Paasmorgen. We vieren dat Jezus, door de dood heen gegaan, lééft. En wij met hem, door de dood heen. Het avondgebed besluit het Paastriduum. Op de achtste dag van Pasen herinneren we ons Thomas, de ‘ongelovige’. Hij wil zeker weten dat Degene die leeft, dezelfde is als Degene die geleden heeft. Alleen als de Verrezene de Gekruisigde is, is er verrijzenis ook voor ons. Vijftig dagen vieren we het Paasmysterie, totdat we, gesterkt door heilige Geest, verder kunnen op eigen kracht. Op Hemelvaart gedenken we Jezus’ tenhemelopneming. Op ‘Wezenzondag’, tussen Hemelvaart en Pinksteren, zijn we dan even zonder Jezus en nog zonder de H. Geest. Met Pinksteren komt alles goed (kleur: rood) – als wij tenminste ook eropuit durven te gaan!

Zie voor KERSTMIS: HET FEEST VAN DE KOMENDE:

https://hetbrandpunt.net/kerstmis-het-feest-van-de-komende/